Khi lúa bước vào giai đoạn thu hoạch, cây gần như đã hoàn tất quá trình sinh trưởng và tích lũy dinh dưỡng vào hạt. Lúc này, việc quản lý nước không còn nhằm thúc đẩy sinh trưởng mà chuyển sang mục tiêu tạo điều kiện cho lúa chín đồng đều và thuận lợi cho thu hoạch. Điều tiết nước đúng kỹ thuật sẽ giúp hạn chế đổ ngã, giảm hao hụt và nâng cao chất lượng hạt sau thu hoạch.
Đặc điểm sinh lý của lúa trước thu hoạch
Ở giai đoạn cuối vụ:
-
Phần lớn hạt trên bông đã chuyển sang màu vàng
-
Quá trình vận chuyển dinh dưỡng vào hạt gần như hoàn tất
-
Bộ rễ đã suy giảm hoạt động
Lúc này, cây không còn nhu cầu nước cao như thời kỳ đẻ nhánh hoặc làm đòng. Nếu duy trì mực nước sâu, nền ruộng sẽ mềm và dễ gây lún khi thu hoạch bằng máy. Quản lý nước đúng kỹ thuật sẽ giúp:
-
Giúp lúa chín đồng đều và tập trung hơn:Việc ngắt nguồn nước đúng thời điểm tạo điều kiện để cây hoàn tất giai đoạn chín sinh lý, giúp hạt vàng đồng đều và hạn chế tỷ lệ hạt xanh, hạt lép cuối vụ.
-
Giảm nguy cơ đổ ngã: Khi ruộng khô ráo, cây lúa sẽ tập trung dinh dưỡng để làm chắc hạt và làm thân cây cứng cáp hơn, hạn chế tối đa tình trạng đổ ngã khi gặp mưa gió cuối vụ.
-
Thuận lợi cho thu hoạch: Mặt ruộng đủ cứng giúp máy gặt vận hành ổn định, giúp việc thu hoạch diễn ra nhanh chóng và tiết kiệm chi phí.
-
Hạn chế nấm bệnh: Điều kiện khô ráo cuối vụ giúp giảm áp lực bệnh hại phát triển trong môi trường ẩm ướt.
Thời điểm rút nước ruộng hợp lý
Thời điểm rút nước cần được điều chỉnh linh hoạt theo đặc tính giống (ngắn ngày hay dài ngày) và điều kiện thời tiết thực tế từng vụ. Thông thường, công thức chung được khuyến cáo là nên bắt đầu tháo cạn nước khoảng 10 - 15 ngày trước thời điểm dự kiến thu hoạch.
Có thể căn cứ vào mức độ chín trên ruộng để xác định thời điểm phù hợp. Khi khoảng 80% số hạt trên bông đã chuyển vàng, đặc biệt phần cuối bông (đuôi bông) đã chín rõ rệt, nhà nông có thể tiến hành rút nước để chuẩn bị cho thu hoạch.
Cần tránh tháo nước quá sớm (trước 20 ngày), nhất là khi hạt chưa đạt chín sinh lý hoàn toàn. Việc thiếu nước đột ngột trong giai đoạn hạt còn đang hoàn thiện có thể ảnh hưởng đến quá trình tích lũy tinh bột, làm tăng tỷ lệ hạt lép lửng và giảm trọng lượng hạt.
Quản lý hệ thống mương và thoát nước đồng bộ
Một yếu tố cần quan tâm là mực nước trong mương bao và kênh dẫn quanh ruộng. Nếu ruộng đã tháo nước nhưng mương vẫn giữ mực nước cao, nước có thể thấm ngược lại những vùng trũng, khiến nền ruộng khô không đồng đều.
Để quản lý nước hiệu quả giai đoạn thu hoạch, cần:
-
Hạ mực nước mương bao đồng thời với ruộng chính
-
Kiểm tra các điểm trũng để đảm bảo thoát nước hoàn toàn
-
Chủ động tiêu nước sớm nếu dự báo có mưa trái mùa
Kết hợp phương pháp ngập - khô xen kẽ (AWD)
Trong suốt vụ Đông Xuân, nhiều địa phương đã áp dụng phương pháp ngập - khô xen kẽ nhằm tiết kiệm nước và tăng hiệu quả sinh trưởng. Đến giai đoạn cuối vụ, nguyên tắc AWD được điều chỉnh theo hướng:
-
Ngừng cấp nước khi lúa đạt chín sinh lý.
-
Theo dõi độ khô của ruộng thay vì duy trì mực nước cố định.
Cách làm này vừa đảm bảo năng suất, vừa tiết kiệm chi phí bơm tưới và giảm tác động môi trường.
Những sai lầm cần tránh khi quản lý nước cuối vụ
Trong thực tế sản xuất, một số sai sót có thể làm tăng tổn thất năng suất:
-
Rút nước quá sớm khi lúa chưa đạt chín sinh lý
-
Giữ nước sâu đến sát ngày gặt
-
Không tính đến đặc điểm từng loại đất
-
Bỏ qua yếu tố thời tiết, đặc biệt mưa lớn cuối vụ
Việc thăm đồng thường xuyên và quan sát thực tế sẽ giúp nhà nông có thể điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với tình trạng ruộng.
Hiệu quả kinh tế khi điều tiết nước đúng kỹ thuật
Quản lý nước trong giai đoạn thu hoạch đúng cách không chỉ ảnh hưởng đến năng suất mà còn quyết định chi phí sản xuất:
-
Giảm hao hụt khi thu hoạch bằng máy
-
Hạn chế chi phí sấy hạt
-
Giảm thiệt hại do đổ ngã hoặc nấm bệnh
Nhờ đó, lợi nhuận cuối vụ được cải thiện và tính bền vững trong canh tác được nâng cao.
Kết luận
Quản lý nước trong giai đoạn thu hoạch là khâu kỹ thuật quan trọng giúp đảm bảo lúa chín đồng đều, giảm tổn thất cơ giới và nâng cao chất lượng hạt. Rút nước đúng thời điểm, điều chỉnh linh hoạt theo loại đất và điều kiện thời tiết sẽ tạo nền ruộng khô ráo, thuận lợi cho thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch.
Chủ động điều tiết nước khoa học chính là bước hoàn thiện cuối cùng để đạt năng suất ổn định và hiệu quả kinh tế cao trong sản xuất lúa Đông Xuân.
____________________
Nhằm đáp ứng nhu cầu sử dụng sản phẩm ngày càng nhiều của nhà nông, Công ty CP BiocropSciences Việt Nam cần hợp tác với anh chị là nhà phân phối, đại lý vui lòng liên hệ: 0866 68 39 68
CÔNG TY CP BIOCROPSCIENCES VIỆT NAM
Kỹ thuật: 0768 868 999
Kinh doanh: 0866 68 39 68
