Trong canh tác lúa, số chồi hữu hiệu là những chồi con cao hơn 2/3 chồi mẹ và có trên 3 lá, có khả năng trổ đòng và cho bông (nhiều hơn 10 hạt) – là 1 trong 4 yếu tố then chốt quyết định đến năng suất ruộng lúa.
Vai trò của số chồi hữu hiệu
Chồi hữu hiệu quyết định số bông/m², nếu quản lý không tốt → ruộng thiếu bông → năng suất giảm.
Tuy nhiên, nếu gieo sạ quá dày, có quá nhiều chồi nhưng phần lớn là chồi yếu → cạnh tranh dinh dưỡng, dẫn đến:
- Bông nhỏ, ít hạt.
- Tỷ lệ hạt lép cao.
- Tăng nguy cơ đổ ngã và sâu bệnh.
Làm sao để tối ưu chồi hữu hiệu?
1. Gieo sạ mật độ hợp lý
Tránh gieo quá dày gây rậm rạp, thiếu ánh sáng và cạnh tranh gay gắt giữa các chồi. Mật độ khuyến cáo: 80 – 100 kg/ha tùy giống và mùa vụ.
2. Bón phân cân đối, đúng thời điểm
Đảm bảo cây đủ dinh dưỡng để đẻ nhánh khỏe nhưng không lạm dụng đạm. Chia ra nhiều đợt bón: lót – thúc nhánh – làm đòng.
3. Điều tiết nước hợp lý
Giữ đủ ẩm trong giai đoạn đẻ nhánh (mực nước khuyến cáo 3 - 5 cm), ngập khô xen kẽ hợp lý để rễ ăn sâu, chồi phát triển tốt.
4. Quản lý tốt cỏ dại và sâu bệnh
Cỏ dại cạnh tranh ánh sáng, dinh dưỡng; sâu bệnh phá hại lá và chồi non làm giảm số chồi hữu hiệu.
* Lưu ý
- Tập trung quản lý giai đoạn đẻ nhánh (10 – 25 ngày sau sạ/cấy) là thời điểm "vàng" để hình thành và giữ lại các chồi hữu hiệu.
- Khi bước sang giai đoạn làm đòng, cây lúa tự điều tiết và loại bỏ những chồi yếu, chỉ còn lại chồi hữu hiệu lúc này không còn can thiệp được nhiều.
